به گزارش خبرنگار مهر، سبحان نظری، مدیرعامل صندوق راهآهن امروز (دوشنبه، ۱۹ مرداد) در نشست خبری با تشریح مهمترین چالشهای صنعت حملونقل کشور، اظهار کرد: یکی از پرسشهای اساسی این است که چرا صنعت حملونقل کشور، چه در بخش داخلی و چه در عرصه خارجی، عملکرد موفقی ندارد و به طور کلی چرا ادعا میشود که در این حوزه چندان موفق عمل نکردهایم.
وی افزود: مانند بسیاری از بخشهای اقتصادی کشور، عرصه حملونقل نیز خدماتی با کیفیت بالا ارائه نمیدهد. حملونقل کشور معمولاً پرمصرف است و از نظر مصرف سوخت، میزان مصرف بالایی دارد.
مدیرعامل صندوق راهآهن بیان کرد: عمدتاً کامیونها و قطارهای باری ما به صورت یک سربار فعال هستند؛ به این معنا که باری را به مقصد میرسانند، اما بدون حمل بار جدید و به صورت خالی بازمیگردند. در حقیقت، در این فرآیند شاهد هدررفت سوخت، زیرساخت و شبکه و حتی ناوگان هستیم.
وی ادامه داد: عرصه حملونقل کشور از نظر مصرف انرژی، مصرف زیرساختها و ناوگان، ایمنی و همچنین ملاحظات زیستمحیطی، عملکرد مناسبی ندارد.
نظری تصریح کرد: اگر وضعیت حملونقل کشور را با سایر کشورها مقایسه کنیم، از نظر اندازه بازار در میان ۲۰ کشور نخست جهان و در زمره اقتصادهای بزرگ از منظر اندازه اقتصاد حملونقل قرار داریم، اما از سایر جهات با مشکلات جدی مواجه هستیم.
مدیرعامل صندوق راهآهن گفت: صنعت حملونقل کشور پرمصرف، کمایمن، آلاینده، هدردهنده و کمبهرهور است و باید برای اصلاح این وضعیت، مجموعهای از مسائل ساختاری و اقتصادی مورد توجه قرار گیرد.
نظری درباره واردات واگن و وضعیت ناوگان ریلی کشور اظهار کرد: در حال حاضر واردات واگن ممنوع است؛ هم واردات واگن باری و هم واگن مسافری با محدودیت مواجه است، هرچند واردات لوکوموتیو با شروطی آزاد است.
۸ درصد بار کشور ریلی جابهجا میشود؛ هدف ۳۰ درصدی محقق نشد
وی یادآور شد: نظر ما به عنوان فعالان حوزه حملونقل این است که واگنداری اهمیت بسیار زیادی دارد، چرا که سهم حملونقل ریلی از کل جابهجایی بار کشور در حال حاضر حدود هشت درصد است. در چند برنامه پنجساله توسعه اخیر، هدفگذاری شده بود سهم راهآهن از کل جابهجایی بار کشور به ۳۰ درصد و سهم حملونقل ریلی در بخش مسافر به ۲۰ درصد برسد، اما این اهداف محقق نشده است.
این مقام صنفی تأکید کرد: البته محقق نشدن این اهداف دلایل متنوعی دارد و نمیتوان آن را صرفاً به نبود ناوگان نسبت داد، اما نبود و کمبود ناوگان یکی از دلایل مهم در این زمینه است.
وی ادامه داد: اگر واردات واگن آزاد شود، بخشی از نیاز کشور به ناوگان ریلی تأمین خواهد شد، اما اینکه گفته شود واگنسازان داخلی ظرفیت ساخت ندارند، منصفانه نیست. واگنسازان کشور ظرفیت اسمی کافی دارند و به نظر من ظرفیت تولید داخلی در این حوزه به اندازه نیاز وجود دارد.
مدیرعامل صندوق راهآهن افزود: مشکل اصلی در جای دیگری است. در یکی دو سال اخیر، سفارش ناوگان ریلی در کشور حتی به اندازه ظرفیت تولید داخلی نیز نبوده است. یعنی میزان سفارشها متناسب با ظرفیت تولید واگنسازان داخلی نبوده و دلیل اصلی آن را باید در اقتصاد بازار جستوجو کرد.
نظری گفت: جذابیت سرمایهگذاری در صنعت حملونقل ریلی، چه در بخش باری و چه در بخش مسافری، کاهش یافته است و یکی از مهمترین دلایل این موضوع، عمل نکردن دولت به وعده خود در قالب ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید است.
وی تاکید کرد: ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید در زمان خود قانون بسیار مؤثری بود. دولت تعهد کرده بود هزینه سرمایهگذاری انجامشده برای خرید واگن را طی چند سال پس از آغاز بهرهبرداری از ناوگان پرداخت کند.
مدیرعامل صندوق راهآهن تصریح کرد: این تعهد دولت، سرمایهگذاری در حوزه خرید واگن را برای سرمایهگذار جذاب میکرد؛ به این معنا که نرخ بازده داخلی یا IRR سرمایهگذاری را افزایش میداد و دوره بازگشت سرمایه را کاهش میداد.
نظری ادامه داد: وقتی دولت به این تعهد عمل نکرده است، طبیعتاً برای شرکتهای حملونقل ریلی صرفه اقتصادی ندارد که برای خرید ناوگان، چه از تولیدکنندگان داخلی و چه از منابع خارجی، سرمایهگذاری کنند. حل این مسئله مستلزم آن است که دولت جذابیت سرمایهگذاری در حوزه حملونقل ریلی را با استفاده از ماده ۱۲ قانون رفع موانع تولید یا دستکم با استفاده از یک ابزار جایگزین افزایش دهد.
وی گفت: یکی از مسیرهای مهم در این زمینه میتواند استفاده از ظرفیت سازمان بهینهسازی و مدیریت مصرف انرژی باشد که اخیراً تأسیس شده است. دولت باید از طریق این سازوکار، جذابیت سرمایهگذاری در صنعت حملونقل ریلی را افزایش دهد تا سرمایهگذار برای ورود به این حوزه ترغیب شود.
مدیرعامل صندوق راهآهن عنوان کرد: در آن صورت، پس از گذشت مدتی و با پر شدن ظرفیت تولید واگنسازان داخلی، میتوان درباره نیاز به استفاده از ظرفیت واردات واگن نیز تصمیمگیری کرد.
انتقال نفت خام با قطار از نظر اقتصادی صرفه ندارد
این مقام صنفی درباره ترانزیت نفت خام از طریق راهآهن اظهار کرد: از لحاظ فنی، امکان حمل هر نوع سیالی که قابلیت قرار گرفتن در واگن مخزندار را داشته باشد، وجود دارد و نمیتوان ادعا کرد که راهآهن از نظر فنی امکان جابهجایی نفت خام را ندارد.
وی افزود: جابهجایی نفت خام از طریق ریل از نظر فنی امکانپذیر است، اما از لحاظ اقتصادی صرفه ندارد. دلیل آن نیز این است که قیمت نفت خام در سطح مشخصی قرار دارد و هزینه حمل آن به اندازهای است که جابهجایی نفت خام از طریق ریل را غیراقتصادی میکند.
مدیرعامل صندوق راهآهن ادامه داد: نفت خام در سراسر جهان یا از طریق خطوط لوله جابهجا میشود یا با استفاده از کشتی حمل میشود؛ بنابراین، اگرچه انتقال نفت خام با قطار از نظر فنی امکانپذیر است، اما از نظر اقتصادی توجیه ندارد.
نظری تصریح کرد: در کشور تجربه انتقال نفت خام با قطار نداریم، اما در زمینه جابهجایی محصولات نفتی، سابقه فعالیت وجود دارد و این محصولات سالهای متمادی از طریق شبکه ریلی جابهجا شدهاند.
وی افزود: یکی از مأموریتهای اصلی واگنهای مخزندار در کشور، جابهجایی انواع محصولات نفتی از جمله گازوئیل، مازوت و مواد تولیدی پالایشگاهها بوده است.
